6 Mart 2026 Cuma

RAMAZAN; İNSANLIĞIN ÜNİVERSİTESİ

Bazı sözler vardır; yalnızca bir cümle değildir, bir düşünce kapısıdır. 

Duyulduğu anda insanı düşünmeye, iç dünyasına dönmeye ve hayatın anlamını yeniden tartmaya davet eder.

“Ramazan ayı insanlığın üniversitesidir” sözü de böyledir. 

Bu anlamlı ifade, Antalya Belek Üniversitesi Mütevelli Heyet Başkanı  Ekrem Çalkılıç tarafından üniversitenin iftar yemeğinde  dile getirilmiş ve Ramazan’ın insan ruhu üzerindeki eğitici etkisini güçlü bir metaforla anlatmıştır. İftar sonrası herkesin ağzına pelesenk olan güzel bir anekdot olarak akıllarda yer etmiştir. 

Ben orada bulunmasam da sözün insanlar üzerinde güçlü bir ifade bıraktığını duyunca, hemen bu sözü irdeledim ve bugünkü blog yazımı bu söz ile şekillendirdim. 

Bilindiği gibi Üniversite, bilginin sistemli şekilde öğretildiği, insanın zihinsel ufkunun genişlediği bir mekandır. Fakat Ramazan, yalnızca aklı değil; kalbi, vicdanı ve iradeyi de eğiten çok boyutlu bir eğitim sürecidir. Bu nedenle iftar yemeğinde yapılan bu benzetme,  Ramazan’ın insanlık için taşıdığı derin anlamı akademik bir metaforla açıklayan son derece yerinde bir ifadedir.

Ramazan ayına bu perspektiften baktığımızda, insanın bir ay boyunca yoğun bir manevi müfredattan geçtiğini görürüz. 

Oruç, bu müfredatın temel dersidir. Açlık ve susuzluk, insanın bedensel ihtiyaçlarını kontrol etmeyi öğrenmesini sağlar. Ancak; bu sadece fizyolojik bir deneyim değildir. Açlık, insanı yoksulun halini anlamaya, empati kurmaya ve paylaşmanın değerini kavramaya götüren güçlü bir pedagojik araçtır.

Ramazan’ın ikinci büyük dersi ise sabırdır. Gün boyu süren bekleyiş, insanın arzularını erteleyebilme kapasitesini geliştirir. Modern psikolojide “öz denetim” olarak adlandırılan bu yetenek, bireyin karakter gelişiminde temel bir rol oynar. Bu yönüyle Ramazan, insanın iradesini güçlendiren bir eğitim süreci sunar. İnsan, her gün yeniden başlayan bu disiplin içinde kendisini gözlemleme ve yeniden inşa etme fırsatı bulur.

Bir başka önemli ders ise; merhamet ve toplumsal dayanışmadır. İftar sofralarının paylaşılması, zekat ve sadaka kültürünün canlanması, toplumun farklı kesimleri arasında görünmez bağlar kurar. Bu bağlar, yalnızca ekonomik bir yardım ilişkisi değil; aynı zamanda bir insanlık bilincinin yeniden hatırlanmasıdır. Ramazan, bireyi yalnızca kendi iç dünyasına değil, aynı zamanda toplumsal sorumluluğa da yönlendirir.

Ramazan geceleri ise; adeta bu üniversitenin kütüphanesi gibidir. İnsan, gündüzün disiplininden sonra gecenin sükûnetinde tefekkür eder. Hayatın hızlı akışı içinde çoğu zaman ihmal edilen içsel sorgulamalar bu ayda yeniden ortaya çıkar. İnsan kendisine şu soruları sorar. Ben kimim? Nereye gidiyorum? Hayatımın anlamı nedir?

Bu soruların kesin cevapları olmayabilir; ancak onları sormak bile insanın bilinç düzeyini değiştirir.

İşte bu nedenle; Ramazan, yalnızca bir ibadet dönemi değil; aynı zamanda bir bilinç dönüşümüdür.

Ekrem Çalkılıç’ın “Ramazan ayı insanlığın üniversitesidir” sözü tam da bu noktada duyunca bizler için derinleşti. Farkında olmadan söylediği belki de bu derin anlam, insanlığın üniversitesi olmasını derinleştirdi. 

Antalya Belek Üniversitesi Mütevelli Heyet Başkanı
"Ramazan:İnsanlığın Üniversitesidir"

Çünkü Ramazan, insanın hem bireysel hem toplumsal boyutta yeniden eğitildiği bir zaman dilimidir. Bu üniversitenin derslikleri camiler, evler ve sofralardır; öğretim yöntemi ise sabır, paylaşma ve tefekkürdür.

Ve belki de en önemli gerçek şudur ki; 

Bu üniversitenin diploması kâğıt üzerinde verilmez. Onun diploması, insanın kalbinde ve davranışlarında görünür. Ramazan’dan sonra daha merhametli, daha sabırlı ve daha bilinçli bir insan olarak çıkabilen herkes, bu üniversitenin gerçek mezunlarıdır.

Ramazan, her yıl insanlığa açılan bir okul kapısıdır. O kapıdan içeri girenler yalnızca oruç tutmaz; aynı zamanda insan olmanın anlamını yeniden öğrenirler.

İşte üniversitede yapılan bir küçük cümle, belki de bir kişinin bakış açısını değiştirir.

Üniversitelerde öğrencilerimiz bilgilenip, belki de sizlerin onlara verdiği eğitimle dünyayı değiştirebilecek. 

İnsanlığın en büyük hakikatlerinden biri şudur; Ramazanda; yani İnsanlığın Üniversitesinde, yalnızca öğretilen  ders değil, bizzat yaşanarak öğrenilen bir ilimdir.

Unutmayalım ki;  her üniversitenin değeri, yetiştirdiği öğrencilerin dünyaya kattığı bilgilerle ölçülür. 

Ramazan’ın öğrencileri de bu ayda kendini eğitecek, kalbi eğitilmiş bir insanın dokunduğu her yer, biraz daha adil, biraz daha merhametli ve biraz daha insan olmayı etrafına öğretecektir. 

İftar Linki: 

https://www.instagram.com/reel/DVf8R-jDOQW/?utm_source=ig_web_button_share_sheet